Przejdź do głównej zawartości

Jak pomagać dziecku budować własne poczucie wartości?

Od czego zależy poczucie własnej wartości u dzieci? Jedne dzieci są przebojowe, otwarte, chętnie podejmują nowe wyzwania. Inne wolą siedzieć spokojnie i obserwować świat. Jedne radzą sobie z trudnościami, a niepowodzenia traktują jak wyzwania, inne bardzo przeżywają porażki lub unikają sytuacji trudnych. Jedne postępują w zgodzie z zasadą: Padłaś, to się podnieś, popraw koronę i dalej działaj. Inne wysyłają światu komunikat: Nikt mnie nie widzi, nikt nie dostrzega, jestem nic nie warta. Od czego to zależy? Od czego zależy poczucie własnej wartości? Przecież dzieci nie rodzą się z niskim poziomem samoakceptacji...


Bezwarunkowa miłość, dawanie poczucia bezpieczeństwa, zaspokajanie potrzeb, okazywanie szacunku, pozwalanie dziecku na samodzielność, mądre stawianie granic - pomagają dziecku zbudować stabilny obraz własnej osoby. Dzieje się to od narodzin (a nawet wcześniej), przez wiek dojrzewania i dorosłość, aż do ostatnich chwil życia. 


Poczucie bezpieczeństwa


Podwaliny tego obrazu siebie dziecko zyskuje we wczesnym dzieciństwie. Wtedy uczy się o sobie na podstawie reakcji rodziców np. na jego płacz. Rodzice przychodzą do mnie, gdy płaczę, więc jestem ważny i moje potrzeby są ważne. Mam prawo je wyrażać i zaspokajać. To rodzice i bliscy dorośli nawiązują kontakt z dzieckiem. Odpowiadają uśmiechem na uśmiech, powtarzają wydawane przez dziecko dźwięki, tulą i głaszczą...

Dom i rodzina jest bezpiecznym miejscem, z którego można wyruszyć na poznawanie świata. Jeżeli tego spokoju i oparcia w rodzinie zabraknie, jak mały człowiek ma zanurzyć się w świecie, który jest nieznany i tajemniczy? Jeśli rodzice będą chronić dziecko nadmiernie i nie pozwalać mu na samodzielność, wtedy również poczucie bezpieczeństwa spada. Skoro świat jest tak groźny, to lepiej się nie wychylać i uważać, bo może stać mi się coś złego. A i dom przestaje być bezpieczny w porównaniu z ogromem świata.



Pierwsze próby samodzielności

 
Pierwsze próby samodzielności podejmowane przez dziecko mogą spotkać się z zachętą i pochwałą, a mogą być przyczyną krytyki:
-Tego nie rusz!
- Ja zrobię to lepiej.
- Popatrz, jak krzywo narysowałeś... 

Ważna jest też reakcja rodziców na pierwsze niepowodzenia dziecka: 
- A nie mówiłam? Przecież ty jesteś za mały. Nie nadajesz się do tego. - Takie słowa z pewnością zniechęcą dziecko do podejmowania samodzielnego działania. A skoro inni potrafią wykonać czynność, a dziecko nie, to wniosek jest prosty - to ze mną jest coś nie tak. 

Małe dziecko nie ma wystarczającego doświadczenia, aby zrozumieć, że każda nauka wymaga popełniania błędów. Nie daje więc sobie prawa do błędu nawet, gdy już dorośnie. 


Wyręczanie dziecka


Wreszcie relacje, rozmowa, kontakt niewerbalny. Poszerzanie świata o innych członków rodziny, dorosłych, inne dzieci. Nawiązywanie pierwszych znajomości, podejmowanie zabaw. Czy rodzice pozwalają na takie spotkania? Jak bardzo angażują się w nie? Czy wyręczają dziecko w kontaktach z innymi?  
- Ty się w tę zabawę nie lubisz bawić, prawda Jasiu? 
- Wojtuś chciał powiedzieć, że jest zmęczony.

Irlandzkie baśnie mówią, że gdy znajdziemy miejsce, w którym tęcza styka się z ziemią, to odnajdziemy zakopany przez gnoma garnek ze złotem. Kto będzie odważny i wyruszy śladem tęczy, otrzyma nagrodę. Nie spotkałam nikogo, kto odnalazłby taki garnek. Aż do wczoraj.
Jedna moja znajoma powiedziała: Nie chciało mi się iść na to spotkanie, ale pomyślałam sobie, że jednak wezmę mój garnek ze złotem i spotkam się z ludźmi. Niech coś do niego wpadnie. A i ja grudkę złota innym dorzucę. 


Akceptacja


Każdy ma taki swój garnek ze złotem: poczucie samoakceptacji. A koniec tęczy jest miejscem, w którym spotykają się ludzie. Znajomi, przyjaciele, zakochani, dzieci i ich rodzice. I właśnie od rodziców dziecko dostaje pierwsze złote grudki do swojego garnka. Raz są malutkie, ale wpadają co chwila (spojrzenie, przytulenie, uśmiech, gest...) innym razem ogromne, wyjątkowe, tak jak wyjątkowe są spektakularne osiągnięcia. 


Najczęściej są średniej wielkości (rozmowa, pochwała, zaufanie, jakim obdarzane jest dziecko, szacunek...). Potem do tego garnka dziecko/nastolatek/dorosły dorzuca kolejne grudki złota, kolejne monety dobrych relacji, ciekawych spotkań, podejmowanych działań, przejawianych cech charakteru...

W trudnych chwilach ten "garnek ze złotem" będzie oparciem, siłą do pokonania przeciwności. Będzie mieć możliwość dzielenia się tym złotem z innymi, wspierania, pomagania. Akceptacja jest najlepszym sposobem na budowanie poczucia własnej wartości u dziecka. A co Ty myślisz na ten temat?




Autorka artykułu: Elżbieta Byzdra-Rafa

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Rozwój emocjonalny dziecka - Ćwiczenia cz. 1 - Jak radzić sobie ze złością?

Ćwiczenie inteligencji emocjonalnej jest jak ruch na świeżym powietrzu - pożyteczne i zdrowe. Tak jak obiecałam, przygotowałam dla Ciebie kilka prostych ćwiczeń. Jedno z nich to zabawa z dzieckiem, ale może w niej wziąć udział cała rodzina. Dorosły człowiek zwykle bez trudu uświadamia sobie przyczyny złości - największą trudność sprawia mu zapanowanie nad sobą. Poniżej, w punkcie 1 znajdziesz baaardzo proste, sprawdzone i praktyczne wskazówki, jak radzić sobie z własną złością. Są tak proste, że większość osób znając te sposoby ignoruje je i lekceważy. Ja zachęcam do wypróbowania, bo wiem, że naprawdę działają.   W punkcie drugim umieściłam sposoby radzenia sobie ze złością dzieci. Tutaj najważniejsze jest przeprowadzenie pociechy krok po kroku przez burzę emocji. Zachęcam do korzystania z nich i na tej podstawie wypracowania własnych sposobów.  Punkt 3 zawiera ćwiczenie, które poprzez zabawę ma przede wszystkim dzieciom uświadomić, jak zmienia się wygląd, kiedy człowi

Jaki jest Twój zakres akceptacji?

Co sprawia, że jako rodzice mamy różne zakresy akceptacji? Na czym polegają główne różnice? Jakim jesteś rodzicem i czy zastanawiasz się skąd się bierze Twój zakres akceptacji? Dlaczego w zależności od dziecka zmienia się Twoja akceptacja? I czy można z tym coś zrobić? Trudno jest być przez cały czas akceptującym rodzicem dla dziecka, ponieważ jego zachowanie czasem wymaga skorygowania. Jednak czy zauważasz, że niektórzy ludzie mają tak, że nie podoba im się większość rzeczy, które robią ich dzieci? Czasem ich dzieci robią coś, co Tobie absolutnie nie przeszkadza i masz wrażenie, że właściwie nikomu by to nie przeszkadzało, a jednak ich matka lub ojciec stale zwraca im uwagę.  Różne zakresy akceptacji Ty sama możesz należeć do tej grupy rodziców, pytanie tylko, czy sobie to uświadamiasz. Są trzy grupy rodziców w zależności od zakresu akceptacji, jakim darzą swoje dzieci. Mały zakres akceptacji Jeśli należysz do wyżej opisanej grupy, to jesteś osobą o małym zakresie a

Jakie są Konsekwencje Braku Akceptacji i Dlaczego To Jest Takie Ważne Dla Ciebie i Twojego Dziecka?

O tym w jaki sposób radzisz sobie z zachowaniem dzieci, ze sobą i z wieloma sprawami w życiu, w ogromnej mierze decyduje to, jak sobie radzisz z emocjami . O tym , jak sobie radzisz z emocjami, decyduje w głównej mierze akceptacja . Również zachowanie Twojego dziecka jest zależne od tego ile akceptacji otrzymuje od Ciebie, i od drugiego z rodziców. Pragniesz, aby Twoje dziecko było szczęśliwe, pewne siebie i później czuło się w życiu spełnione, ale czy dajesz mu niezbędną do tego akceptację? Konsekwencje braku akceptacji to niezgoda na siebie, poczucie wyobcowania, czasem skłócenie i bunt nie tylko przeciwko rodzicom, ale też przeciwko sobie i wszystkim innym. Czasami do tego stopnia, że dziecko bojkotuje swoje poczynania i dorastając marnuje życie na obwinianiu siebie i innych o wszystko, co wydarza się nie po jego myśli. Zamiast cieszyć się tym, co jest, doceniać zalety i dostrzegać swoje mocne strony, zaczyna przede wszystkim wstydzić się swoich braków, i dużo czasu i energii pośw