Przejdź do głównej zawartości

Inteligencja emocjonalna - Jak nauczyć dzieci inteligencji emocjonalnej?

Dostaję od rodziców bardzo dużo zapytań na temat kontrolowania emocji i na tematy  związane z inteligencją emocjonalną, dlatego postanowiłam napisać serię artykułów. Znajdziesz tu również ćwiczenia z inteligencji emocjonalnej do wykonania wraz z dzieckiem. Znajdziesz ćwiczenia dla siebie, dzięki którym pogłębisz inteligencję emocjonalną. 

Posty będą ukazywały się dwa razy w tygodniu: Gościnne (innych autorów) będą publikowane we środy, a moje - w których odpowiadam na pytania rodziców - w poniedziałki. Zapraszam na bloga dwa razy w tygodniu! :)

Wróćmy teraz do tematu emocji i uczuć. Dostrzeganie uczuć i panowanie nad nimi jest nie tylko niezbędnym elementem inteligentnego życia, ale również warunkiem dobrych relacji z innymi ludźmi. Sukcesu życiowego i szczęścia. Znasz na pewno wiele mitów na temat inteligencji emocjonalnej i czasem trudno je odróżnić od prawdy. Zajmę się tym w kolejnych artykułach. Znasz też na pewno osoby, które mają trudności z wyrażaniem uczuć i wiesz, że niełatwo jest im owocnie porozumiewać się z innymi ludźmi. Można temu zapobiec i Twoje dziecko nie musi być jednym z nich...

 

Emocje dzieci


Co właściwie oznacza inteligencja emocjonalna? Poza książkową definicją. Dla mnie jest to tożsame z mądrością życiową. Ktoś tym obdarzony potrafił porozumieć się z ludźmi, żyć z nimi w zgodzie, podejmować słuszne decyzje, panować nad sobą... 

Dobrze, gdy dziecko może te cechy zauważyć u własnych rodziców i nauczyć się tego od nich. Bo o ile iloraz inteligencji, czyli IQ jest wrodzone, o tyle inteligencja emocjonalna - IE - jest w dużym stopniu nabyta, choć wciąż jeszcze co do tego trwają spory. 

Doświadczenie ludzkie pokazuje, że pierwsze lekcje IE dziecko otrzymuje w domu,  już w wieku niemowlęcym. Pierwszymi nauczycielami są czuli rodzice, którzy stroją do niego miny. Widzi nachylające się twarze, uśmiechy, przyjazne dźwięki, czułe gesty, głaskanie i delikatne poklepywanie. Rodzą się więzi emocjonalne, które odgrywają ogromną rolę również w kształtowaniu myślenia i mowy.**

A co, jeśli rodzice Cię tego nie nauczyli? 


Czy kiedyś jest za późno na naukę? Nie zupełnie, bo jak się okazuje, dorośli też mogą pogłębić swoją IE. Jest to dziedzina, w której zawsze możesz poczynić postępy. Nic tu nie jest orzeczone raz na zawsze. I warto podjąć ten wysiłek, bo „kto nie potrafi rozpoznać własnych uczuć, jest zdany na ich łaskę i niełaskę”.* 

W jaki sposób można się nauczyć inteligencji emocjonalnej? Według Daniela Golemana, jest pięć etapów procesu uczenia się emocjonalnej inteligencji i ich kolejność nie jest przypadkowa. Wcześniejsze umiejętności warunkują następne. Te pięć etapów, to też pięć kroków do poznania samego siebie. Również 5 kroków do umiejętnego współżycia z ludźmi. 

Pięć składników Inteligencji Emocjonalnej


1. Oswajanie emocji - czyli ich dostrzeganie i rozpoznawanie. Zaczyna się ten etap bardzo wcześnie i jest związany z powstawaniem i odkrywaniem przez dziecko własnego "ja".

2. Radzenie sobie z emocjami - to, że potrafimy je zauważyć to jeszcze nie znaczy, że jesteśmy zdolni „do tego, by się samodzielnie uspokoić, otrząsnąć ze strachu, melancholii albo rozdrażnienia”.* Życie niesie wiele nieprzewidzianych sytuacji i potrzebujemy sporej dawki samokontroli i umiejętności wewnętrznego sterowania, aby odpowiednio reagować na uświadomione emocje.

3. Kierowanie uczuciami - czyli właściwe spożytkowanie energii, jaką niosą ze sobą pojawiające się uczucia. Jest to prawdziwe wyzwanie dla rodziców, aby nauczyć dzieci, w jaki sposób użyć napływających i rejestrowanych wrażeń do realizowania potrzeb.

4. Empatia - kiedy potrafimy sprawnie odczytywać i „gospodarować” własnymi emocjami, łatwiej nam zauważyć, co inni czują, czego potrzebują, co chcą nam powiedzieć. Mimika i znaki niewerbalne stają się łatwiejsze do odczytania, a my stajemy się bardziej wrażliwi na innych ludzi, potrafimy się wczuć w ich położenie, rozumiemy ich myśli i uczucia i potrafimy odpowiednio na nie reagować. Empatia jest tak naprawdę wielką sztuką, bo pozwala odnaleźć własną tożsamość poprzez więzi z innymi ludźmi.

5. Kompetencje społeczne czyli udane relacje z innymi ludźmi - pozwalają realizować bardzo silną potrzebę przynależności i wspólnego tworzenia dla dobra rodziny czy społeczeństwa. Co to znaczy? Że uczymy się nawiązywać kontakty, budować silne więzi (nie tylko w rodzinie, kto ma przyjaciół wie, jakie to ważne), organizować grupy, rozwiązywać konflikty, pielęgnować związki, dbać o interesy rodziny lub większej społeczności.

Zapraszam do podążania wraz ze poprzez cykl artykułów i zamieszczone tutaj ćwiczenia, które pomogą Ci poprzez zabawę ćwiczyć wraz z dzieckiem uczenie się siebie samych i poznawanie nawzajem swojego wewnętrznego świata emocji. Jak również poszerzanie swoich możliwości panowania nad sobą i poszerzania kompetencji społecznych. 

Człowiek nie jest istotą samowystarczalną, oderwaną od świata, w którym żyje. Człowiek jest istotą społeczną i potrzebuje innych ludzi do tego by żyć, nie tylko przeżyć i by się rozwijać. Część druga już za tydzień!

Autorka: Barbara Dziobek
Małopolski Instytut Rozwoju Rodziców
Zobacz: RozumiemTwojąZłość

* „Inteligencja Emocjonalna” Goleman
** „Skarbnica edukacji dobrego serca” Liebertz

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Rozwój emocjonalny dziecka - Ćwiczenia cz. 1 - Jak radzić sobie ze złością?

Ćwiczenie inteligencji emocjonalnej jest jak ruch na świeżym powietrzu - pożyteczne i zdrowe. Tak jak obiecałam, przygotowałam dla Ciebie kilka prostych ćwiczeń. Jedno z nich to zabawa z dzieckiem, ale może w niej wziąć udział cała rodzina. Dorosły człowiek zwykle bez trudu uświadamia sobie przyczyny złości - największą trudność sprawia mu zapanowanie nad sobą. Poniżej, w punkcie 1 znajdziesz baaardzo proste, sprawdzone i praktyczne wskazówki, jak radzić sobie z własną złością. Są tak proste, że większość osób znając te sposoby ignoruje je i lekceważy. Ja zachęcam do wypróbowania, bo wiem, że naprawdę działają.   W punkcie drugim umieściłam sposoby radzenia sobie ze złością dzieci. Tutaj najważniejsze jest przeprowadzenie pociechy krok po kroku przez burzę emocji. Zachęcam do korzystania z nich i na tej podstawie wypracowania własnych sposobów.  Punkt 3 zawiera ćwiczenie, które poprzez zabawę ma przede wszystkim dzieciom uświadomić, jak zmienia się wygląd, kiedy człowi

Jaki jest Twój zakres akceptacji?

Co sprawia, że jako rodzice mamy różne zakresy akceptacji? Na czym polegają główne różnice? Jakim jesteś rodzicem i czy zastanawiasz się skąd się bierze Twój zakres akceptacji? Dlaczego w zależności od dziecka zmienia się Twoja akceptacja? I czy można z tym coś zrobić? Trudno jest być przez cały czas akceptującym rodzicem dla dziecka, ponieważ jego zachowanie czasem wymaga skorygowania. Jednak czy zauważasz, że niektórzy ludzie mają tak, że nie podoba im się większość rzeczy, które robią ich dzieci? Czasem ich dzieci robią coś, co Tobie absolutnie nie przeszkadza i masz wrażenie, że właściwie nikomu by to nie przeszkadzało, a jednak ich matka lub ojciec stale zwraca im uwagę.  Różne zakresy akceptacji Ty sama możesz należeć do tej grupy rodziców, pytanie tylko, czy sobie to uświadamiasz. Są trzy grupy rodziców w zależności od zakresu akceptacji, jakim darzą swoje dzieci. Mały zakres akceptacji Jeśli należysz do wyżej opisanej grupy, to jesteś osobą o małym zakresie a

Jakie są Konsekwencje Braku Akceptacji i Dlaczego To Jest Takie Ważne Dla Ciebie i Twojego Dziecka?

O tym w jaki sposób radzisz sobie z zachowaniem dzieci, ze sobą i z wieloma sprawami w życiu, w ogromnej mierze decyduje to, jak sobie radzisz z emocjami . O tym , jak sobie radzisz z emocjami, decyduje w głównej mierze akceptacja . Również zachowanie Twojego dziecka jest zależne od tego ile akceptacji otrzymuje od Ciebie, i od drugiego z rodziców. Pragniesz, aby Twoje dziecko było szczęśliwe, pewne siebie i później czuło się w życiu spełnione, ale czy dajesz mu niezbędną do tego akceptację? Konsekwencje braku akceptacji to niezgoda na siebie, poczucie wyobcowania, czasem skłócenie i bunt nie tylko przeciwko rodzicom, ale też przeciwko sobie i wszystkim innym. Czasami do tego stopnia, że dziecko bojkotuje swoje poczynania i dorastając marnuje życie na obwinianiu siebie i innych o wszystko, co wydarza się nie po jego myśli. Zamiast cieszyć się tym, co jest, doceniać zalety i dostrzegać swoje mocne strony, zaczyna przede wszystkim wstydzić się swoich braków, i dużo czasu i energii pośw